Kus die Seun, ja, die Seun

Dr AH Bogaards

9 Maart 2006


Kus die Seun, ja, die Seun. 1

Dr AH Bogaards. 1

1. Die bedoeling van hierdie artikel 3

2. Psalm 2 verklaar 3

2.1. Vers 1-2. 3

2.2. Vers 5. 4

2.3. Vers 7. 4

2.4. Vers 8. 12

2.5. Vers 9. 13

2.6. Vers 12: Seun. 13

2.7. Die res van vers 12. 18

3. Ps.2:7 en 12 en ons belydenis. 18

3.1. Nicea. 19

3.2. Athanasius. 19

3.3. NGB Art.10. 19

4. Dat ook Jode, wat nie in Christus geglo het nie, Psalm 2 Messiaans verklaar het 19

4.1. Dit kan uit die Bybel afgelei word. 19

4.2. Dit kan uit buite-Bybelse bronne geleer word. 20

4.3. Beskamende gevolgtrekking. 20

Enkele bronne. 21


1. Die bedoeling van hierdie artikel

Ek het drie oogmerke met hierdie skrywe:

  1. My eerste oogmerk is om te laat sien dat ons in Psalm 2 met 'n Messiaanse Psalm te make het. Ek sal bewys dat nie alleen vers 7 daarop dui dat ons hier 'n Christus-Psalm het nie, maar ook vers 1, 2, 8, 9 en 12.
  2. Tweedens wil ek in die verklaring aan u die heerlike eenheid van die Skrif laat sien: hoe daar lyne loop vanaf hierdie Psalm na ander Psalms en na die Nuwe Testament.
  3. Veral vers 7 en 12 sal besondere aandag kry. Die woord "Seun" van vers 12 word sedert die 1983-vertaling as 'n fout in die teks, 'n tekskritiese probleem, beskou.

 

2. Psalm 2 verklaar

2.1. Vers 1-2

In Handelinge 4:24-26 word gesÍ dat God ('n ander tekslesing het "God deur die Heilige Gees") in Ps.2 deur die mond van Dawid gespreek het. Wat in Ps.2:1-2 gesÍ word van die opstand van die konings van die aarde teen die HERE en sy Gesalfde, word dan deur die Skrywer van Handelinge (en van Psalm 2), die Heilige Gees, soos volg uitgelÍ: "Herodes en Pontius Pilatus het saam met heidene en die volke van Israel vergader teen u heilige Kind Jesus wat U gesalf het" (Handelinge 4:27). Die Heilige Gees, wat self die Skrywer van Psalm 2 is, leer dat die Gesalfde van Psalm 2 niemand anders as die heilige Kind Jesus, as ons Here Jesus Christus, is nie. Onder andere hier in Handelinge 4 laat die Heilige Gees ons ook sien wat bedoel word met die konings van die aarde, wat in opstand kom teen Christus.

Handelinge 4:24-30 is 'n gebed met Ps.2:1-2 as inhoud. As antwoord op hierdie gebed "is die plek geskud waar hulle saam was, en hulle is almal vervul met die Heilige Gees en het die woord van God met vrymoedigheid gespreek" (v.31). Dit is veelseggend. Die Koning en Gesalfde van Psalm 2 handel in Handelinge 4: Die Koning van Ps.2 laat die aarde bewe en die Gesalfde van Psalm 2 salf sy kerk met sy Heilige Gees.

Die konings van die aarde, wat in opstand kom teen die Messias, kom ook telkens weer terug in tekste soos Openbaring 6:15 en 19. Ook in Openbaring 6 hoor ons van 'n aardbewing (v.12) en die konings van die aarde het hulle weggesteek in die spelonke en in die rotse van die berge, en vir die berge en die rotse gesÍ: Val op ons en verberg ons vir die aangesig van Hom wat op die troon sit, en vir die toorn van die Lam (vv.15-16), vir die toorn van die Seun van Ps.2:12. Hulle wou nie by die Seun skuil nie (Ps.2:12) en nou soek hulle skuiling teen sy toorn deur hulle weg te steek in die spelonke en rotse van die berge.

Wie sy Bybel ken Ė en met name Handelinge 4 en Openbaring 6 Ė weet by die sing van Psalm 2: Dit gaan in Psalm 2:1-2 ten diepste oor hierdie konings en diť Koning, die Here Jesus Christus, teen Wie hulle in opstand kom.

Die woord woel het ook die betekenis van op die tande kners. Die Jode het teen Stefanus op die tande gekners: "En toe hulle dit hoor, was hulle woedend in hul harte en het teen hom op die tande gekners" (Hand.7:54).

 

2.2. Vers 5

In die verdere verloop van Ps.2 (vgl. vv.9, 12) kom hierdie toorn en toornopenbaring van v.5 weer ter sprake.

 

2.3. Vers 7

2.3.1. Ek wil vertel van die besluit

Hierdie woorde is nie onbelangrik of niksseggend nie. Inteendeel, die Ek is Christus. Immers, sonder Hom weet ons heeltemal niks van die Vader en sy raadsbesluite nie. Hy het die Vader aan ons geopenbaar. Dit leer Johannes 1:18: Niemand het ooit God gesien nie; die eniggebore Seun wat in die boesem van die Vader is, diť het Hom verklaar).

In die Nuwe Testament brei Jesus uit op hierdie besluit van Psalm 2:7. In die Nuwe Testament vertel Hy meer daarvan.

Ek wil vertel van die besluit - dit is diep woorde hierdie. Christus is ons hoogste Profeet, wat die verborge raad (besluit) van God oor ons verlossing openbaar. Alreeds in die Ou Testament is Hy ons hoogste Profeet en dus ook hier in Psalm 2.

 

2.3.2. U is my Seun

2.3.2.1. Van Bruggen (1981:128) wys daarop dat die HERE van Salomo en die ander konings in 2 Samuel 7:14: Hy (Salomo) sal vir My tot (Hebr. l-e) 'n seun wees (letterlik uit die Hebreeus). Daarenteen staan hierdie tot (Hebr. l-e) nie in Psalm 2:7 nie. In Psalm 2:7 staan in die Hebreeus: U is my Seun. Hierdie onderskeid in formulering (is in plaas van tot) kom ook duidelik uit in die Griekse vertaling van die Ou Testament, die Septuagint.

Waaroor gaan dit? Wat is die verskil tussen hierdie twee tekste? Die belofte aan die huis van Dawid is duidelik geformuleer vanuit die adopsieterminologie, maar die profesie in Psalm 2 vanuit die verwekkingsterminologie, aldus Van Bruggen (1981:128). In 2 Samuel 7 gaan dit oor kind-wees deur aanneming (adopsie). In Psalm 2:7 verklaar die HERE egter: U is my Seun. Hy is dit werklik, wesenlik, van nature.

 

2.3.2.2. In Matteus 16:16 sÍ Petrus vir Jesus: "U is die Christus, die Seun van die lewende God".

Van Selms (1952:54) skryf: Ons moet hierdie woord (van Matt.16:16, die "Seun van ..." Ė AHB) net soos die hele Nuwe Testament, al is dit in Grieks geskryf, nie Grieks nie, maar Semities, maar Hebreeus en Ou Testamenties verstaan.

In die Hebreeuse taal word die uitdrukking "seun van Ö" gebruik om wesenlike identiteit vas te stel. Psalm 72 begin met die woorde: "o God, gee aan die koning u regte en u geregtigheid aan die seun van die koning". Die parallellisme bewys dat die "koning" en "die seun van die koning" een en dieselfde persoon is. 'n Tipiese voorbeeld van dieselfde vind ons in die Nuwe Testament en met name in Matteus 31:55 en Markus 6:3. Volgens Matteus sÍ die inwoners van Nasaret by die aanhoor van die prediking van Jesus: Is Hy nie die seun van die timmerman nie? Die parallel by Markus lui: Is Hy nie die timmerman nie? Die uitspraak van Matteus en Markus sÍ dieselfde: Die seun van die timmerman is die timmerman, soos die seun van die koning die koning is Ö. Wat iemand is, word bepaal deur sy vader te noem. In die geskiedenis van Saul word 'n groep derwijsje/profete veragtelik gekenskets deur te vra: Wie is tog hulle vader? Mense wie se vader onbekend is, is persone sonder stand of betekenis.

Wanneer Petrus bely: "U is die Seun van die lewende God" dan maak hy dus geen onderskeid tussen die Christus en die God van Israel nie, maar stel juis die identiteit tussen die twee. Christus is God.

 

2.3.2.3. Daar moet nog meer oor die evangelie volgens Matteus gesÍ word in verband met ons teks. Matteus 16:16-18 sal weer onder oŽ kom en ook Matteus 26:63-64 gewys.

In Matteus 16:16 bely Petrus: "U is die Christus, die Seun van die lewende God". Dit is 'n belydenis ontleen aan onder andere Psalm 2. Christus beteken immers Gesalfde (Ps.2:2) en in die benaming Seun van die lewende God hoor ons die Naam HERE van Psalm 2:7 (Die HERE het aan my gesÍ: U is my Seun") terug. Immers, met die uitdrukking "lewende God" word in die Ou Testament (vgl. o.a. 2Kon.19:14) die HERE (Jahwe) bedoel.

Jesus se antwoord aan Petrus is: "Salig is jy Ö" (v.17). Dit is die salig van Psalm 2:12.

Waar kom Petrus aan hierdie belydenis? Dit sÍ Jesus: "Vlees en bloed het dit nie aan jou geopenbaar nie, maar my Vader wat in die hemele is". Die Vader self maak Psalm 2 aan Petrus duidelik en laat die verband tussen daardie Psalm en Jesus sien. Die Vader self verklaar Psalm 2 Messiaans, van Christus.

Verder sÍ Jesus (Matt.16:18) in verband met Petrus se op Psalm 2 gegronde belydenis: Op hierdie rots sal Ek my gemeente bou, en die poorte van die doderyk sal dit nie oorweldig nie. 'n Kerk wat by hierdie Christus-belydenis staan, is veilig Ė Welgeluksalig is elkeen wat by Hom skuil (Ps.2:12).

'n Paar hoofstukke later (Matt. 26:63) sÍ die hoŽpriester vir Jesus: "Ek besweer U by die lewende God dat U vir ons sÍ of U die Christus, die Seun van God, is?" Daarop antwoord Jesus bevestigend: "U het dit gesÍ".

 

2.3.2.4. Ook die Johannes-evangelie is van kardinale belang in verband met Psalm 2: Ons sou die Johannes-evangelie met goeie reg die Psalm 2-evangelie kon noem.

In Johannes 1:32-33 getuig Johannes die Doper van Jesus se doop (salwing) met die Heilige Gees en dan sÍ hy: "En ek het gesien en getuig dat Hy die Seun van God is" (v.34).

Net na Jesus se doop sÍ Natanael vir Jesus: "Rabbi, U is die Seun van God, U is die Koning van Israel!" (Joh.1:50). Weer val twee titels uit Psalm 2: Seun van God en Koning.

In Johannes 5:15 word vertel dat die Jode "toe nog meer probeer om Hom dood te maak, omdat Hy nie alleen die sabbat gebreek het nie, maar ook God sy eie Vader genoem het en Hom met God gelykgestel het". In Johannes 10:36 sÍ Jesus vir die Jode: "SÍ julle vir Hom wat die Vader geheilig en in die wÍreld gestuur het: U spreek godslasterlikóomdat Ek gesÍ het: Ek is die Seun van God?"

In die woorde van Johannes 20:30-31 word die doel van die ganse Johannes-evangelie saamgevat, ingelui deur die woord sodat: Hierdie tekens is beskrywe "sodat julle kan glo dat Jesus die Christus is, die Seun van God; en dat julle deur te glo die lewe kan hÍ in sy Naam". Opvallend is dat ons in Johannes 20:30-31 dan te make het met twee titels uit Psalm 2, naamlik Christus en Seun van God. Ons kan dus sÍ: Johannes wil sy lesers oortuig dat Jesus die Christus en Seun van God van Psalm 2 is.

Dat die Johannes-evangelie met goeie reg die Psalm 2-evangelie genoem kan word, is duidelik. Dit word eweneens onderstreep uit 'n ander geskrif van Johannes, naamlik Openbaring. Daarin word op verskillende plekke teruggegryp op Psalm 2 (vgl. 2.5 en 2.6).

 

2.3.3. Vandag het Ek self U gegenereer

2.3.3.1. Die frases U is my Seun en Vandag het Ek self U gegenereer is nie identies nie.

Die vandag wys alreeds dat die 2 sinsdele nie presies dieselfde sÍ nie, want die woord vandag kom nie in die eerste lid voor nie. Die Vandag het Ek self U gegenereer brei dus uit op die U is my Seun (in Hebreeus word dit 'n aanvullende parallelisme genoem).

Daarom kan die Vandag het Ek self U gegenereer nie sommer so weggelaat word nie.

 

2.3.3.2.Van die woorde Vandag het Ek self U gegenereer (verwek) moet gesÍ word:

DŪt word nooit in die Ou Testament van 'n aardse koning (Dawid, ens.) gesÍ nie.

 

2.3.3.3. Vandag het Ek self U gegenereer (verwek).

DŪt word nooit van 'n aardse koning gesÍ nie.

Dit word egter wel van Jesus gesÍ Ė in Matteus.

Matteus skrywe vir Jode. Hy wil aan sy Joodse lesers bewys: Jesus is die lank verwagte Christus, die Seun van Dawid, die Seun van God.

In sy geslagsregister bewys Matteus dit dat die Seun van God. Hy is verwek deur God self. In die geval van Jesus is daar geen sprake van adopsie nie, maar van verwekking deur die Heilige Gees.

In Matteus 1: 2e.v. word verklaar: Abraham - 'n mens - het Isak verwek {volgens die Grieks}.... ens. Telkens, tot in vers 16, word vertel van 'n mens wat 'n mens verwek.

In vers 20 egter lees ons: Wat in Maria verwek is, is uit die Heilige Gees, d.w.s. uit God en pertinent niť uit 'n mens nie. En gevolglik, daarom: "En dit het alles gebeur, sodat die woord vervul sou word wat die Here deur die profeet gespreek het: 23 Kyk, die maagd sal swanger word en 'n seun baar, en hulle sal Hom EmmŠnuel noem, dit is, as dit vertaal word: God met ons" (vv.22-23).

Ridderbos (1970:27) wys daarop dat Josef, dit wil sÍ Dawid se huis en geslag, op die beslissende oomblik uitgeskakel word. Diť lyn kan die Messias nie voortbring nie. Christus moet aan Abraham en Dawid gegee word in die volle sin van die woord, buite die natuurlike voortsetting of medewerking van Dawid se geslag om. Josef se stamboom is dus wel deeglik bedoel as Jesus se stamboom. Jesus se inplanting in en aansluiting aan Dawid se geslag word egter nie deur Josef nie, maar deur God self tot stand gebring.

Die benadrukte Ek self (vandag het Ek self U gegenereer), gegrond in die Hebreeuse grondteks, word nader verklaar en bevestig deur wat ons in Matteus lees.

Ons moet dit ook so sÍ:

  • Ons verlossing is nie ons werk nie, maar ook: die koms van die Verlosser is eweneens nie mensewerk nie maar "Ek self het U gegenereer".

Of meer teologies gesÍ:

  • In die verlossing is die mens nie alleen heilsordelik totaal en al afhanklik van God nie, maar ook openbaringshistories is ons verlossing van begin tot einde net God se werk. Die Verlosser kom van bo-af.

 

2.3.3.4. In Handelinge 13:32-33 pas die Heilige Gees self Psalm 2:7 op Christus en sy opstanding toe. Die Heilige Gees leer ons om hierdie woorde Messiaans te verstaan. Die Heilige Gees leer ons om in die opwekking van Jesus 'n vervulling van die vandag het Ek self U gegenereer te sien.

Net soos in Ps.2:7 (Ek self) word hier ook God se werk benadruk en Ps.2:7 se Ek self verklaar: "En ons bring julle die goeie tyding van die belofte wat aan die vaders gedoen is, dat God dit aan ons, hulle kinders, vervul het deur Jesus op te wek" (v.32). En dan word daarby gevoeg: "soos daar ook in die tweede psalm geskrywe is: U is my Seun, vandag het Ek (die Ek word benadruk in die Grieks Ė AHB) U gegenereer" (v.33).

Hoe die vandag van Psalm 2:7 verstaan moet word, leer Paulus in Handelinge 13:33 (vgl. ook Rom.1:4): Vandag is die opstandingsdag van Christus, die aanvaarding van sy ewige koningskap oor die nasies (vgl. Op.11:15; 12:10).

 

2.3.3.5. Romeine 1:4 is hier eweneens van toepassing. "en na die Gees van heiligheid met krag verklaar is as die Seun van God deur die opstanding uit die dode, Jesus Christus, onse Here".

In hierdie vers hoor u Ps.2 terug, want Paulus praat van die Seun van God en Jesus Christus, ons Here. En dan lÍ die apostel weereens, soos in Handelinge 13, 'n verband tussen Jesus se opstanding en hierdie Psalm.

 

2.3.4. Die Aangesprokene in Psalm 2

Wiť is die Aangesprokene in Psalm 2?

HebreŽrs laat ons nie daaroor in die duister nie:

  • HebreŽrs 1:5: "Want aan wie van die engele het Hy ooit gesÍ: U is my Seun, vandag het Ek U gegenereer?"
  • HebreŽrs 5:5: "So het Christus ook Homself nie verheerlik om HoŽpriester te word nie, maar Hż het Hom verheerlik wat vir Hom gesÍ het: U is my Seun, vandag het Ek U gegenereer". Psalm 2:7 word so toegepas dat daar geen twyfel kan bestaan nie: dat dit wat in Psalm 2:7 vir Hom gesÍ is.

Christus is die Aangesprokene!

 

2.3.5. Psalm 2 'n profesie, 'n belofte, 'n evangelie Ė aan die vaders!

2.3.5.1. In Handelinge 2:30-31 sÍ die Heilige Gees: Dawid was ín profeet was en hy het geweet dat God met ín eed aan hom belowe het dat een van sy nakomelinge op sy troon sou sit. Daarom het hy die opstanding van die Christus vooruit gesien.

Dit is in die lig van hierdie verse so duidelik as wat maar kan kom dat Dawid in Psalm 2 meer bedoel het as maar net 'n aardse koning. Daarby moet die vraag gestel word: Sou hy, die profeet Dawid, dit wel weet, maar sy hoorders nie?

Daar word in die teologie nogal gepraat van eerste hoorders en hoe sou die eerste hoorders dit of dat verstaan het. Hier het ons 'n eerste hoorder: Dawid. Ons hoor ook uit die mond van die Heilige Gees wat hierdie eerste hoorder geweet en vooruit gesien het. Hy het veel meer geweet en gesien as wat hedendaagse geleerdes meen: Hy het die Christus gesien Ė ook in Psalm 2. Hy het sy opstanding, dit wil sÍ sy generasie, sy verwekking, aanskou.

 

2.3.5.2. Na Pinkster gaan die Heilige Gees die wÍreld in en oor die wÍreld heen verkondig Hy Christus Ė aan die hand van die Psalms. Paulus se Preek ('n Preek geÔnspireer deur die Heilige Gees) in Handelinge 13 is 'n voorbeeld daarvan. Ook in hierdie Preek (net soos in die een in Handelinge 2) kry ons 'n aaneenskakeling van Psalms, Psalms wat almal net een Noot op hulle snaar het: Christus, Christus, Christus. Vers 32-33 se aanhaling van Psalm 2:7 is hier van toepassing: "En ons bring julle die goeie tyding van die belofte wat aan die vaders gedoen is, dat God dit aan ons, hulle kinders, vervul het deur Jesus op te wek, soos daar ook in die tweede psalm geskrywe is: U is my Seun, vandag het Ek U gegenereer (verwek)".

Die Heilige Gees self pas Psalm 2:7 in Handelinge 13 op Christus toe. Hy leer ons om hierdie woorde Messiaans te verstaan. Die Heilige Gees leer ons om in die opwekking van Jesus 'n vervulling van Ps.2:7 te sien.

Die Heilige Gees self beskryf Psalm 2:7 in Handelinge 13 boonop as 'n belofte wat aan die vaders gedoen is. Die woorde van Ps.2:7 was nie maar net 'n beskrywing van wat gebeur het die dag wanneer 'n koning die troon bestyg het nie. Inteendeel,

  • in Psalm 2 het 'n belofte opgesluit gelÍ en
  • pertinent word dit 'n belofte aan die vaders (die sogenaamde eerste hoorders) genoem. As die eerste hoorders niks daarvan begryp het nie, watter sin het so 'n belofte dan?

Daarom moet ons sÍ: Die belofte van die opwekking van Christus Ė dit is reeds aan die vaders gegee, aan die eerste hoorders van die Psalms. Christus is nie eers later, in die tyd van die Nuwe Testament, aan die Psalms bygeplak of bygevoeg soos die "nuwe navorsing" en 2001-omdigting leer nie. As dŪt wat die "nuwe navorsing" (op wie Cloete hom beroep) leer, die geval sou gewees het, kan ons tog nie van 'n belofte, 'n belofte wat eeue tevore aan die vaders gedoen is, praat nie? As die Christus-verklaring (die toepassing op Christus) eers later bygevoeg is deur die skrywers van die Nuwe Testament Ė dan was Christus nie in Psalm 2 belowe nie. Dan is Handelinge 13 onwaar.

 

2.3.5.3. Romeine 1:1-4 is nog 'n belangrike Skrifgedeelte, waarin ons Psalm 2 terugvind.

Veral vers 4 is belangrik. Paulus skryf inleidend dat hy nie met 'n nuwe evangelie kom nie, maar met die evangelie van God (v.1) wat Hy tevore beloof het deur sy profete in die heilige Skrifte (v.2). In verse 3 en 4 gee hy samevattend die inhoud van hierdie evangelie wat Ė let wel - reeds in die Ou Testament beloof is: Dit is die evangelie aangaande sy Seun wat gebore is na die vlees uit die geslag van Dawid (v.3) en na die Gees van heiligheid met krag verklaar is as die Seun van God deur die opstanding uit die dode, Jesus Christus, onse Here (v.4).

In hierdie laaste vers hoor u Psalm 2 terug, want Paulus praat van die Seun van God en Jesus Christus, ons Here. En dan lÍ die apostel weereens, soos in Handelinge 13, 'n verband tussen Jesus se opstanding en hierdie Psalm.

Die evangelie van vers 1 en die beloof van vers 2 slaan duidelik ook op Psalm 2.

 

2.3.6. Christus se Godheid deur HebreŽrs bewys met Ps.2

In HebreŽrs 1 word 'n hele rits van tekste aangehaal om spesifiek die Godheid van Jesus te bewys en - een van daardie tekste is juis Psalm 2:7. HebreŽrs 1 leer ons dat Psalm 2:7 ons die ware Godheid van Christus leer.

Veral HebeŽrs 1:10 is besonder insiggewend, want daar word Ps.102 op Jesus toegepas en van Hom gesÍ: : U, o Here, het in die begin die aarde gegrondves en die hemele is werke van u hande (vgl. Ps.102: 25: My God, sÍ ek, neem my nie weg in die helfte van my dae nie-u jare is van geslag tot geslag! 26 In die voortyd het U die aarde gegrondves, en die hemele is die werk van u hande). Christus word uitdruklik God genoem.

 

2.4. Vers 8

Eis (vra) van my, en Ek wil nasies gee as u erfdeel en die eindes van die aarde as u besitting.

Wie het meer reg om dit te eis as Christus?

In Johannes 17:4,5 lees ons: "Ek het U verheerlik op die aarde. Die werk wat U My gegee het om te doen, het Ek volbring. En nou, Vader, verheerlik My by Uself met die heerlikheid wat Ek by U gehad het voordat die wÍreld was". Op grond van sy volbragte werk eis Hy van die Vader: Verheerlik my. Sy werk hier op aarde is die regsgrond van sy eis.

Watter aardse koning kon dit eis, het enige gronde vir so eis gehad?

Van Christus word in HebreŽrs 1:1-2 dat Hy die Seun is, wat God as erfgenaam van alles aangestel het.

 

2.5. Vers 9

Dat Christus die Koning is van vers 9, wat sy vyande soos 'n pottebakkersvat verbrysel en hulle met sy ystersepter regeer, is sonder meer duidelik uit 'n teks soos Openbaring 2:27 ("En hy sal hulle regeer met ín ysterstaf; soos erdegoed word hulle verbrysel, net soos Ek ook van my Vader ontvang het"). Ook op ander plekke in Openbaring word gepraat van Christus wat met 'n ystersepter (12:5) of Ėstaf (19:15) regeer.

 

2.6. Vers 12: Seun

2.6.1. Seun op tekskritiese gronde weggelaat

Die Seun van v.12 is wegvertaal in die 1983-vertaling en weggedig in die 2001-omdigting.

Die rede daarvoor is dat verskeie kommentare (vgl. ook die 1983-vertaling) geen raad weet met die feit dat nie die Hebreeuse nie, maar die Aramese woord vir Seun gebruik word.

  • HF van Rooy skryf in Die Kerkblad: Die 1983-vertaling se weglating van Seun berus op goeie tekskritiese gronde. In 'n wetenskaplike artikel in die HTS sÍ hy: "In vers 12 is op voet van die voorstel in die Biblia Hebraica Stuttgartensia Ďn ander lesing aanvaar om die tekskritiese probleem in die vers op te los, waardeur die problematiese frase 'Kus die Seun' met sy Aramese woord vir 'seun' weggeval het".
  • WS Prinsloo (2000:13) se gedagtes gaan in diesefde rigting.

 

2.6.2. Argumente teen die sogenaamde tekskritiese gronde

2.6.2.1 Daar is geen Hebreeuse manuskrip waarin iets anders as bar staan nie. Ook die Aleppo Kodeks (JERUSALEM CROWN : 2004) het dit.

2.6.2.2 Die Arameese woord vir seun kom ook in Spreuke 31:2 voor.

2.6.2.3 Ook "woel" in v.1 en "verpletter" in v.9 is 'n Arameese leenwoorde. Daar word dus meermale van Arameese woorde in Ps.2 gebuik gemaak.

Verskeie vooraanstaande wetenskaplikes wys daarop dat ons in die twee genoemde woorde Aramese leenwoorde het:

 

Vers 1: Woel - vgr

1. KOEHLER (1999:1189):

vgr: Arm. loanword, Wagner Aramšismen 277; MHeb. hif. to feel, notice; hitp. to come flocking, DSS (Kuhn Konkordanz 200) to surge, roar, rage; Sam. pa. to be aroused; JArm. pe. to be restless, roar; notice; af. to disturb, move; to sense, notice, Ô BArm., also for the other Arm. dialects; Tigr. teÁ-raőggaősa to writhe, double up with pain (Leslau 49); Arb. rajasa to thunder, on which see Wagner Aramšismen 279.

2. HJ KRAUS:

Hy noem dit eweneens 'n Aramese woord (1972:14).

3. Theological Wordbook of the Old Testament (1999:1071)

4. Die Hebreeuse woordeboek van Brown, Driver en Briggs (2000:xiii)

 

Vers 9: Verpletter - [[r

1. KOEHLER (1999:1270):

II [[r: Arm. (Wagner Aramšismen 288) equivalent to Heb. #cr; Ô #[r; MHeb. DSS (Kuhn Konkordanz 207); JArm. [[;r>; Sam. Dt 2827 y[r (< [y[r) Ben-H. Lit. Or. 2:473b; Ô BArm., also for the citations from the other Arm. dialects; Tigrin. raŃreÁŃe to strike (Leslau 50).

2. HJ KRAUS:

Hy noem dit ook 'n Aramese woord (1972:p.14).

3. Die woordeboek van Gesenius (2003:775)

 

2.6.2.4 Verder kan op die kommentaar van die volgende twee hoog aangeskrewe Ou Testamentici gewys word:

  • Peter C. Craigie (1983:64) skryf: Is die feit dat die Aramese woord vir seun gebruik noodwendig 'n groot probleem in 'n Psalm wat moontlik een of ander tyd tydens die monargie gedateer kan word? Dit hoef nie 'n probleem te wees nie; dit is bekend dat Aramees al sedert ten minste die negende eeu voor Christus wyd in gebruik was in SiriŽ-Palestina. Dit is ook nie onmoontlik dat dit vroeŽr alreeds gebruik kon gewees het nie. Verder moet gelet word op die konteks van vv.11-12: Die woorde is geadresseer aan buitelandse (Aramese?) nasies en konings, terwyl die Hebreeuse woord vir seun in v.7 gebruik word deur God om die koning aan te spreek. Dit is moontlik dat die digter doelbewus 'n leenwoord in v.12 gebruik, om sy intensie op hierdie punt te dramatiseer.
  • Delitzsch (1976:97-98) wys daarop dat die Aramese woord om digterlike redes gebruik kon gewees het.

2.6.2.5 Ook 'n ander ou vertaling, die Siries, het die Aramese bar met "seun" vertaal.

2.6.2.6 Die TWOT (Theological Wordbook of the Old Testament, electronic ed., p.126) sÍ: Die argument dat die Aramese woord "bar" 'n korrupsie in die teks moet wees, omdat vers 7 die Hebreeuse woord "ben" gebruik, hou nie water nie. Dit veronderstel dat "bar" en "ben" nooit kontemporÍr was nie, maar dat een altyd gebruik is met uitsluiting van die ander. Dit veronderstel te veel, gesien die aansienlike hoeveelheid onsekerhede ten opsigte van ons kennis van die verspreiding van en gebruik van Aramees.

2.6.2.7 Uit Openbaring 6:16-17 kan afgelei word dat Ps.2:12 slaan op die Seun van God, want daar hoor ons van die toorn van die Lam (die toorn waarvan Ps.2:12 praat) en dat sy toorn gerig is teen die konings van die aarde (vgl. Ps.2:2).

Daarom pas die vertaling "Kus die Seun" absoluut hier in die verband.

2.6.2.8 Psalm 2:9, waar dit duidelik gaan oor die toorn van die Seun, maak die vertaling "Kus die Seun" heel logies, as 'n mens dit ook sien in verband met die vervolg van vers 12, waar daar gesÍ word "sodat Hy nie toornig word nie". Die Hy kan net die Hy van vers 9 wees Ė die Seun.

Die hele verband (vers 9,12) roep om die vertaling "Kus die Seun".

2.6.2.9 1 Johannes 5:12 gryp eweneens op hierdie vers terug: "Hy wat die Seun het, het die lewe; wie die Seun van God nie het nie, het nie die lewe nie".

2.6.2.10 Ook uit Psalm 110 Ė 'n Psalm wat uitsluitlik op Christus wys - kan duidelik afgelei word dat dit in Ps.2:12 spesifiek oor die toorn van die Seun gaan. Daar is 'n nou verband tussen Ps.2 en Ps.110:

  • Psalm 2:12 waarsku teen die toorn van die Seun, die Gesalfde, en Psalm 110:5-6 laat sien hoe sy toorn ontbrand en dat die dag van sy toorn aanbreek.
  • In Psalm 2:12 word die konings gewaarsku en in Psalm 110:5-6 word die konings verbrysel. Dan verpletter hy hulle met 'n ysterstaf en slaan hy hulle stukkend soos 'n erdepot, soos gedreig is in Psalm 2:9.

In die lig van die Nuwe Testament en gesien in verband met Psalm 110 is daar geen enkele rede om die Seun van Psalm 2:12 nie te behou nie. Die dag van die HERE is die dag van die toorn van sy Seun, van sy Gesalfde.

2.6.2.11 Johannes 5:23,27: Wie die Seun nie eer nie, eer nie die Vader wat Hom gestuur het nie. Ö En Hy het Hom mag gegee om ook te oordeel, omdat Hy die Seun van die mens is.

2.6.2.12 Matteus 16:16-17: En Simon Petrus antwoord en sÍ: U is die Christus, die Seun van die lewende God. Toe antwoord Jesus en sÍ vir hom: Salig is jy, Simon Bar-Jona, want vlees en bloed het dit nie aan jou geopenbaar nie, maar my Vader wat in die hemele is.

Hier is 'n teksgedeelte nie alleen van belang vir die woord Bar of Seun in vers 12 nie, maar vir die Psalm in geheel.

  • Die Psalm in die geheel: Ons hoor die inhoud van Ps.2 hierin terug: Christus Ė Gesalfde! - is die Gesalfde, die Seun van die lewende God (So word Jahwe, die HERE, o.a. in Psalm 84:2 genoem ~yYIx; ~yhil{a/,), waarvan hierdie Psalm praat en oor Petrus word die saligspreking van Ps.2 uitgespreek.
  • Vers 12: Ons mag aanneem dat Petrus Aramees gepraat het: U is die Christus, die Seun (die Bar) Ö En van Petrus word dieselfde bar gebruik: Simon Bar-Jona. Hy sou die bar van vers 12 wel verstaan het.

2.6.2.13 Kus die Seun - is dit so vreemd?

Die Aramese woord vir Seun (Kus die Seun) is vir geleerdes 'n raaisel: 'n Aramese woord in 'n Hebreeuse Psalm? Hoe kan dit dan?

  • Is dit egter so vreemd? Totius gebruik in sy Psalmberyming ook Nederlandismes, woorde soos sponde, dies en skigte. Maar sÍ iemand vandag van daardie Psalms: Die woord sponde kan nie van Totius wees nie, want Totius was 'n Afrikaner? Sal iemand dit sÍ: Dit moet 'n korrupsie in die Totiusteks wees? Daar is aan die teks gepeuter, want Totius was nie 'n Nederlander nie.

2.6.2.14 Bar Ė is dit so vreemde woord in die Hebreeus van daardie tyd?

Glad nie:

  • Die naam van een van Dawid se troue ondersteuners, die man wat hom tegemoet getrek het toe hy op vlug was vir Absalom, bewys die teendeel. Die man se naam was Bar-sellai, seun van yster. Vergelyk in hierdie verband KOEHLER (1999:156): yL;zIr>B;: n.m.; Ô lz<r>B; with Arm. gentilic ending (:: Beer-M. ß41, 7b), ďman of ironĒ Noth 225, Rudolph Esr.-Neh. 18; OíCallaghan 1265; Berzelai/oj Josephus Ant. vii 9, 8 (OLZ 20:250; 21:155; 23:128f)

 

2.6.2.15 Moderne Nederlandse vertalings Ė van moderne geleerdes Ė handhaaf die vertaling "Kus die Seun":

  • Het Boek: "Val voor Zijn Zoon op uw knieŽn. Kus Hem" (NB Ė Het Boek gebruik selfs hoofletters om aan te dui dat dit oor die Messias gaan!).
  • De Nieuwe Bijbelvertaling: "Bewijs eer aan zijn zoon met een kus"

Ook die Nederlandse Groot Nieuws Bijbel en die Willibrord Vertaling het seun.

 

2.7. Die res van vers 12

2.7.1 Op die weg vergaan.

Hierdie woorde is 'n sinspeling op en aansluiting by Psalm 1:6 se "die weg van die goddelose sal vergaan".

 

2.7.2 Welgeluksalig.

Welgeluksalig is meer as maar net "gelukkig": Dit hou in die gedagte van geseŽnd wees.

 

2.7.3 Almal wat by Hom skuil

Die almal wat by Hom (die Seun) skuil onderstreep nogeens dat Psalm 2 'n Messiaanse Psalm is. In die hele Ou Testament is dit steeds God by Wie die mens skuil. Dawid se geloofsbelydenis was juis dat God 'n skild is vir almal wat by Hom skuil (Ps.18:3, 31). Alle mensekinders moet by die HERE skuil (Ps.36:8-10) (Van Bruggen ,1981:129). Vergelyk verder Ps.5:12, 7:2, 25:20, 31:2; 37:40.

Die slot van hierdie Psalm laat dus weer dink aan 'n gesalfde Seun van God, wat aan God gelyk is en aan wie die aardse koning Dawid sekerlik nie gelykgestel kan word nie (Van Bruggen ,1981:129).

 

3. Ps.2:7 en 12 en ons belydenis

Die woorde vandag het Ek self U gegenereer (v.7) speel 'n groot rol in verskillende van ons belydenisskrifte.

3.1. Nicea

"Ons glo Ö in een Here Jesus Christus, die eniggebore Seun van God, voor al die eeue uit die Vader verwek/gegenereer (genneethenta, pf.part.pass. van gennaoo): Hy is God uit God, lig uit lig, ware God uit ware God, verwek/gegenereer (genneethenta, pf.part.pass. van gennaoo), nie gemaak nie, een in wese met die Vader Ö".

 

3.2. Athanasius

"22 die Seun is deur die Vader alleen nie gemaak of geskep nie, maar gegenereer (Lat.sed genitus)".

 

3.3. NGB Art.10

In hierdie artikel, wat handel oor die Godheid van Christus, bely ons: "Ons glo dat Jesus Christus ten opsigte van sy Goddelike natuur die eniggebore Seun van God is. Hy is van ewigheid af verwek/gegenereer (Franse teks: engendrť = genereer, verwek - AHB); Hy is nie gemaak nie en nie geskep nie, want dan sou Hy 'n skepsel wees; Hy is een wese met die Vader, ewig saam met Hom, die ewebeeld van die Persoon van die Vader, ewig saam met Hom, die heerlikheid (Heb 1:3) en in alles aan Hom gelyk (Fil 2:6)".

Ps.2:7 word as een van die tekste aan die einde van hierdie artikel aangehaal.

Ook Ps.2:12 word aangehaal.

 

4. Dat ook Jode, wat nie in Christus geglo het nie, Psalm 2 Messiaans verklaar het

4.1. Dit kan uit die Bybel afgelei word

In Matteus 26:63 sÍ die hoŽpriester vir Jesus: "Ek besweer U by die lewende God dat U vir ons sÍ of U die Christus, die Seun van God, is?" Hierdie woorde (Christus, die Seun van God) kom uit Psalm 2. Uit die vraag van die hoŽpriester kan ons aflei dat ook die Jode wat nie in Christus geglo het nie, Psalm 2 Messiaans verklaar het. Wat hulle niť wou erken nie, was dat Jesus daardie Messias van Psalm 2 is.

Wanneer Natanael by Jesus kom, sÍ hy vir Jesus: "Rabbi, U is die Seun van God, U is die Koning van Israel" (Joh.1:49). Dit - Seun van God, Koning van Israel - is woorde uit Psalm 2. Waar kom Natanael daaraan om Psalm 2 Messiaans te verstaan? Die antwoord is: Die Jode in daardie tyd geglo het dat Psalm 2 Messiaans is en NatŠnael was bekend met hierdie beskouing. Die verskil tussen die ander Jode en Natanael is egter dat Natanael Ps.2 toepas op Jesus.

 

4.2. Dit kan uit buite-Bybelse bronne geleer word

Die Ou Testamentikus AH Edelkoort (1941:307) skryf in verband met Psalm 2 die volgende: Die Midrash op die Psalms, die Babiloniese Talmud en die Kabalistiese Joodse boek Sohar betrek almal Psalm 2 op die Messias. In diť rigting wys ook 'n Talmud-traktaat, wat Ps.2:1-3 aanhaal en daarby sÍ dat in die tyd van die Messias die proseliete teen God en sy Messias sal rebelleer. By vers 7 e.v. twyfel die rabbyne nie daaraan dat hierdie vers oor die Messias, die Seun van Dawid , spreek nie. Selfs Joodse geleerdes soos Kimchi (1105-1170) en Jarchi Ė so skryf Hengstenberg (1973:43) Ė erken dat dit die oorheersende opinie onder hulle voorvaders was.

Ibn Esra , skryf Rosenberg (1991:9, clxvii-clxviii), vertaal vers 12: Kus die Seun. En hy pas dit toe op die Messias. Redak daarenteen het hierdie woorde anders gaan vertaal en verklaar Ė met die bedoeling om die Christene nie 'n wapen in die hand te gee vir hul Messiaanse verklaring van hierdie teks nie. Hy vertaal: Wapen julself met reinheid.

4.3. Beskamende gevolgtrekking

Die meeste ongelowige Jode weet dat Psalm 2 'n Messiaanse Psalm is, maar hedendaagse teoloŽ van die Christendom weet dit nie.

 

Enkele bronne

ALEXANDER, J.A. 1977. The Psalms translated and explained. Baker Book House. Grand Rapids, Michigan. 564p.

BEUKEN, W., e.a. 2000. Die lof van my God solank ek lewe. Medpharm Publikasies/Jean Avrille Prinsloo : Irene/Lynwood Glen. 360p.

BIBLIA HEBRAICA STUTTGARTENSIA. 1977. Quae antea cooperantibus A.Alt, O.EiŖfeldt, P.Kahle ediderat R.Kittel. Editio funditus renovata. Stuttgart : Deutsche Biblestiftung. 1574p.

BOICE, J.M. 1994. Psalms. Volume 1. Psalms 1-41. Baker Book House. Grand Rapids, Michigan. 388p.

BRIGGS C.A. & BRIGGS, E.G. 1916. A critical and exegetical commentary on the book of the Psalms. Vol.1. T. & T.Clark : Edenburgh. 422p.

Brown, F., Driver, S. R., & Briggs, C. A. (2000). Enhanced Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon (electronic ed.). Oak Harbor, WA: Logos Research Systems.

CALVYN, J. 1979. Het Boek der Psalmen. Eerste deel. De Groot : Goudriaan. 880p.

CRAIGE, P.C. 1983. Word Biblical Commentary. Psalms 1-50. Word Books, Publisher : Waco, Texas. 375p.

DAHOOD, M. 1966. Psalms 1, 1-50. The Anchor Bible. Doubleday & Company, Inc. : Garden City, New York. 329p.

DE LAIGRE B÷HL, F.M.Th. & GEMSER, B. 1968. De Psalmen. Tekst en uitleg. Uitgeverij G.F.Callenbach : Nijkerk.

DELITZSCH, F. Volume V. Psalms. Commentary on the Old Testament. Eerdmans : Grand Rapids, Michigan.

DEL OLMO LETE, G. & SANMARTIN, J. 2004a. A dictionary of the Ugaritic language in alphabetic tradition. Part 1. Brill : Leiden.

DEL OLMO LETE, G. & SANMARTIN, J. 2004b. A dictionary of the Ugaritic language in alphabetic tradition. Part 2. Brill : Leiden.

DONNER, J.H. 1978. De Psalmen. Eerste deel Ė Psalm 1-72. Den Hertog's Uitgeverij. B.V. : Utrecht. 498p.

EDELKOORT, A.H. 1941. De Christus-verwachting in het Oude Testament. H.Veenman & zonen : Wageningen. 535p.

FEUER, A.C. 1995. Tehillim/Psalms. Vol.1. A new translation with commentary anthologized from Talmudic, Midraschic, and Rabbinic sources. Mesorah Publications, Ltd.: Brooklyn, New York. 907p.

Gesenius, W., & Tregelles, S. P. (2003). Gesenius' Hebrew and Chaldee lexicon to the Old Testament Scriptures. Bellingham, WA: Logos Research Systems, Inc.

GROSHEIDE, F.W. 1952. De Psalmen. Eerste deel. Psalm 1-70. Kok : Kampen. 192p.

GUNKEL, H. 1968. Die Psalmen. Vandenhoeck & Ruprecht : GŲttingen. 639p.

HAKAM, A. 2003. The Bible. Psalms with The Jerusalem Commentary. Volume one, Psalms 1-57. Mosad Harav Kook : Jerusalem. 466p.

Harris, R. L., Harris, R. L., Archer, G. L., & Waltke, B. K. (1999, c1980). Theological Wordbook of the Old Testament (electronic ed.). Chicago: Moody Press.

HENGSTENBERG, E.W. 1973. Christology of the Old Testament and a Commentary on the Messianic Predictions. Kregel Publications : Grand Rapids, Michigan. 699p.

HENGSTENBERG, E.W. 19?. Commentary on the Psalms. Vol.1. Mark Publishing Company : Cherry Hill, N.J. 539p.

HIRSCH, S.R. 1997. The Psalms. The Samson Raphael Hirsch Publications Society : Jerusalem/New York. 500p.

HIRSCH, S.R. 1999. Etymological Dictionary of Biblical Hebrew. Based on the commentaries of Samson Raphael Hirsch. Feldheim Publishers : Jerusalem. 330p.

JERUSALEM CROWN. 2004. The Bible of the Hebrew University of Jerusalem. N.Ben-Zvi Printing Enterprises Ltd : Jerusalem.

KAISAR, W.C., jr. 1995. The Messiah in the Old Testament. Zondervan Publishing House : Grand Rapids, Michigan. 256p.

KIDNER, D. 1973. Psalms 1-72. An introduction and commentaryon Books 1 and 2 of the Psalms. Inter-varisty Press : Cambridge. Tyndale Old Testament Commentaries. 257p.

KLEIN, 1987. A Comprehensive Etymological dictionary of the Hebrew language. Carta : Jerusalem. 721p.

Koehler, L., Baumgartner, W., Richardson, M., & Stamm, J. J. (1999, c1994-1996). The Hebrew and Aramaic lexicon of the Old Testament (electronic ed.). Leiden; New York: E.J. Brill.

KRAUS, H-J. 1972. Psalmen. 1.Teilband. Psalmen 1-63. Neukirchener Verlag : Der Erziehungsvereins Neukirchen-Vluyn. 444p.

LAMPATER, H. 1961. Das Buch der Psalmen I. Die Botschaft des Alten Testaments. Psalm 1-72. Calwer Verlag : Stuttgart. 548p.

LEUPOLD, H.C. 1979. Exposition of the Psalms. Baker Book House. Grand Rapids, Michigan. 1008p.

PRINSLOO, W.S. 2000. Psalm 2: ONDERWERP JULLE AAN DIE HERE. In: Die lof van my God solank ek lewe.

RIDDERBOS, J. 1955. De Psalmen. Deel 1. COT. Kok : Kampen. 421p.

RIDDERBOS, Nic H. 19?. De Psalmen. Deel 1. Korte Verklaring. Kok : Kampen. 455p.

RIDDERBOS, H.N. 19?. MattheŁs. Deel 1. Korte Verklaring. Kok : Kampen. 455p.

ROSENBERG, A.J. 1991. The Book of Psalms. Vol.1. A new Englishtranslation of the text, Rashi and a commentary digest. The Judaic Press : New York. 179p.

SCHNEIDER, D. 1995. Das Buch der Psalmen. 1. Teil. Psalm 1-50. Wuppertaler Studienbibel. R.Brockhaus Verlag : Wuppertal und ZŁrich. 332p.

SPURGEON, C. 1984. Spurgeon's Treasury of David. Volume 1: Psalms 1-89. Baker Book House. Grand Rapids, Michigan.

STEC, D.M. 2004. The Targum of Psalms. The Aramaic Bible Volume 16. Liturgical Press : Collegeville, Minnesota. 254p.

VAN BRUGGEN, J. 1981. Het lezen van de Bijbel. Een inleiding. Kampen : Kok. 187p.

VAN SELMS, A. 1952. Lig uit lig. H.A.U.M./J.H. de Bussy : Kaapstad-Pretoria. 172p.

VAN UCHELEN, N.A. 1986. Psalmen deel I. De prediking van het Oude Testament. Callenbach : Nijkerk. 285p.

VALETON, J.J.P. 1902. De Psalmen. Eerste deel. Psalm I Ė XLI. Firma H. Ten Hoet. 322p.

WEISER, A. 1962. The Psalms. Fletcher & Son Ltd. : Norwich. 841p.